Bedrijfscontinuïteitsplan (BCP)

Onderdeel van Bedrijfscontinuïteitsplan, een compact sjabloon · Markdown-bron

[Naam organisatie of organisatieonderdeel] · sjabloon · de toelichting staat in de README

Organisatieonderdeel [naam]
Plan-eigenaar [functie]
Versie en datum [versie] · [datum]
Rubricering [volgens het eigen classificatiebeleid; een BCP met bereikbaarheidsgegevens is in de regel vertrouwelijk]
Volgende toets [datum, uiterlijk twaalf maanden na vaststelling]
Vastgesteld door [ambtelijk eindverantwoordelijke: gemeentesecretaris, provinciesecretaris, secretaris-directeur, secretaris-generaal of directeur] op [datum]

Hoe dit plan werkt#

Dit plan is een werkdocument voor het moment dat een kritieke dienst uitvalt of dreigt uit te vallen. Het is geschreven om uitgeprint te gebruiken: op de dag zelf is de ICT misschien precies wat niet werkt.

Het plan heeft drie delen:

  1. Weten (hoofdstuk 1 en 2): wie het crisisteam vormt en welke diensten voorrang hebben.
  2. Doen (hoofdstuk 3 tot en met 6): opschaling, de drie fasen van een verstoring, de scenario's en de noodcommunicatie.
  3. Onderhouden (hoofdstuk 7 en 8): oefenen, beheer en de verplichtingen waar het plan aan voldoet.

De bijlagen zijn de formulieren voor de dag zelf: de bereikbaarheidslijst, het logboek, de crisiskoffer en de actiekaarten.

Houd een actueel exemplaar op drie plaatsen: in de crisiskoffer, bij elk lid van het crisisteam buiten de eigen ICT, en op de uitwijklocatie. Het plan hoort bij het calamiteitenplan van het gebouw en bij de crisisorganisatie van de organisatie; wat daar geregeld is, herhaalt dit plan niet.

1. Crisisteam#

1.1 Samenstelling#

Rol Naam Plaatsvervanger Bereikbaar via (buiten de eigen ICT)
Voorzitter crisisteam
Secretaris en logboek
Bedrijfsvoering en huisvesting
ICT (eigen ICT en dienstverlener)
Informatiebeveiliging (CISO)
Communicatie en woordvoering
HR (medewerkers)
Juridische zaken en inkoop (contracten)
Eigenaar van de getroffen dienst
Verbinding met de crisisorganisatie

Wie hier zit, kan niet tegelijk een rol in de bredere crisisorganisatie vervullen. Loop dat vooraf na.

1.2 Taken van het crisisteam#

  1. Vaststellen wat er aan de hand is, welke diensten geraakt zijn en of het plan wordt geactiveerd. #
  2. De volgorde van herstel bepalen aan de hand van tabel 1 (kritieke diensten). #
  3. Besluiten over uitwijk, noodstroom, terugvalprocedures en de inzet van medewerkers. #
  4. De wettelijke meldingen laten doen (hoofdstuk 6.2). #
  5. Informeren: medewerkers, ketenpartners, het bestuur via de lijn, en bij opschaling de crisisorganisatie. #
  6. Het logboek bijhouden (bijlage 2): elk besluit, elke actie, elk contact, met tijd en naam. #
  7. Afschalen zodra het noodniveau stabiel is, en de evaluatie organiseren. #

1.3 Vergaderplaats#

Locatie Adres en toegang Voorzieningen
Eerste keus
Uitwijk (ander kantoor, buurorganisatie, of online buiten de eigen ICT)

2. Kritieke diensten#

Tabel 1: diensten in volgorde van herstel#

Vul deze tabel vanuit de business impact analyse (BIA); het BIA-sjabloon levert precies deze kolommen.

Nr Dienst of proces Eigenaar Kriticiteit MTPD RTO RPO Noodniveau (wat minimaal door moet)
1
2
3
4
5
6

MTPD: maximaal toelaatbare uitvalduur. RTO: binnen hoeveel tijd de dienst op noodniveau terug moet zijn. RPO: hoeveel gegevensverlies aanvaardbaar is; dat stuurt de back-upfrequentie (BIO2 8.13).

Tabel 2: wat elke dienst nodig heeft#

Nr Dienst Medewerkers (aantal, rollen) Systemen en gegevens Huisvesting en werkplekken Leveranciers en ketenpartners Enkelvoudige afhankelijkheid?
1
2
3
4
5
6

De laatste kolom is de belangrijkste. Een dienst die op een persoon, een systeem of een leverancier drijft, is de dienst waar het plan het eerst over gaat.

3. Opschaling en activering#

3.1 Wie meldt, wie besluit#

  1. Iedere medewerker die een verstoring ziet die een kritieke dienst raakt, meldt dit bij [servicedesk of piketnummer]. Bij levensgevaar eerst 112, dan de BHV. #
  2. De piketfunctionaris beoordeelt binnen [30 minuten] met de eigenaar van de dienst of de verstoring de MTPD van een dienst in tabel 1 kan raken. #
  3. Is dat zo, dan belt de piketfunctionaris de voorzitter van het crisisteam. Die besluit of het plan wordt geactiveerd en roept het crisisteam bijeen, in persoon of via het noodcommunicatiekanaal. #
  4. De voorzitter informeert de ambtelijk eindverantwoordelijke (als die niet zelf voorzit) en de crisisorganisatie. #

3.2 Drempels#

Niveau Wanneer Wie stuurt
Verstoring Een dienst hapert, herstel binnen de RTO is waarschijnlijk Eigenaar van de dienst met ICT
Activering BCP De RTO van een dienst in tabel 1 komt in gevaar, of meerdere diensten zijn geraakt Crisisteam
Opschaling De uitval raakt de samenleving, andere overheden of de media Crisisteam met de crisisorganisatie: [gemeente en provincie: de eigen crisisorganisatie, zo nodig de veiligheidsregio · Rijk: het departementaal coördinatiecentrum crisisbeheersing]

De meldplicht loopt los van deze drempels; zie hoofdstuk 6.2.

4. De drie fasen#

Fase 1: acute fase (eerste 24 uur)#

Nr Actie Toelichting Gedaan Door
1 Eerste beeld: wat is uitgevallen, sinds wanneer, wie is geraakt
2 Veiligheid van medewerkers en bezoekers Via BHV en calamiteitenplan
3 Logboek openen Bijlage 2, vanaf het eerste telefoontje
4 Crisisteam bijeen, rollen bevestigen Tabel 1.1
5 Diensten in tabel 1 langslopen: wat loopt, wat niet, wat dreigt
6 Besluit over uitwijk, noodstroom en terugvalprocedures Hoofdstuk 5
7 Vroegtijdige melding significant incident (24 uur) Hoofdstuk 6.2
8 Eerste bericht aan medewerkers en ketenpartners Hoofdstuk 6, via noodcommunicatie
9 Informatiebeveiliging tijdens de verstoring: wie heeft nu toegang tot wat BIO2 5.29
10 Volgend overleg plannen, vast ritme (bijvoorbeeld elke drie uur)

Fase 2: continuïteitsfase (noodbedrijf)#

Nr Actie Toelichting Gedaan Door
1 Diensten op noodniveau brengen, in de volgorde van tabel 1
2 Terugvalmaatregelen per scenario uitvoeren Hoofdstuk 5
3 Inzet van medewerkers regelen: wie werkt waar, roosters, rust
4 Leveranciers en ketenpartners aansturen op hun herstel Escalatiecontacten in bijlage 1
5 Incidentmelding (72 uur) Hoofdstuk 6.2
6 Dagelijks bericht aan medewerkers, ketenpartners en zo nodig het publiek
7 Kosten en besluiten vastleggen voor de verantwoording achteraf Logboek

Fase 3: herstel en terugkeer naar normaal bedrijf#

Nr Actie Toelichting Gedaan Door
1 Volgorde van terugkeer bepalen (niet per se dezelfde als de herstelvolgorde)
2 Gegevens inhalen en controleren die tijdens het noodbedrijf buiten de systemen zijn vastgelegd
3 Terugkeer naar de eigen locatie en systemen, met controle vooraf
4 Afschaling: besluit van de voorzitter, melding aan crisisorganisatie en ketenpartners
5 Eindverslag van het incident Hoofdstuk 6.2
6 Evaluatie binnen [vier weken]: wat werkte, wat niet, welke wijziging in dit plan Hoofdstuk 7
7 Nazorg voor medewerkers HR

5. Scenario's en terugvalmaatregelen#

Per scenario: wat er dan in gang gaat en wie dat doet. Vul alleen in wat voor de eigen organisatie geldt en schrap de rest.

5.1 Uitval van medewerkers#

Terugvalmaatregel Ingeregeld? Toelichting
Vervangers per kritieke rol (minimaal twee diep)
Thuiswerken
Tijdelijke inhuur en herverdeling van taken
Werkinstructies voor kritieke taken op papier beschikbaar

5.2 Uitval van de huisvesting#

Terugvalmaatregel Ingeregeld? Toelichting
Uitwijklocatie voor het crisisteam (adres, toegang, afspraak)
Uitwijklocatie voor de kritieke diensten (aantal werkplekken, binnen hoeveel uur)
Thuiswerken als uitwijk
Post, archief en fysieke middelen

5.3 Uitval van nutsvoorzieningen (stroom, water, klimaat)#

Terugvalmaatregel Ingeregeld? Toelichting
Noodstroom: welke systemen hangen eraan, hoeveel uur, wie test het
Afspraak met de gebouwbeheerder over brandstof en onderhoud
Wat er gebeurt als de noodstroom op is (gecontroleerd afschakelen)

5.4 ICT-uitval (systemen, netwerk, telefonie, cyberaanval)#

Terugvalmaatregel Ingeregeld? Toelichting
Uitwijkvoorziening ICT per kritieke dienst (zie de uitwijkkaart)
Back-up en herstel getest tegen de RPO en RTO uit tabel 1 (BIO2 8.13)
Terugvalprocedures op papier voor de kritieke diensten
Isolatie en herstel bij een cyberaanval, met het CSIRT en de dienstverlener
Werkende communicatie buiten de eigen ICT (hoofdstuk 6)

5.5 Uitval van een leverancier of ketenpartner#

Terugvalmaatregel Ingeregeld? Toelichting
Per kritieke leverancier: continuïteitseisen in het contract, escalatiecontact, exitplan
Alternatieve leverancier of handmatige werkwijze
Afspraken met ketenpartners over elkaars uitval (ketenoefening)

5.6 Fysieke dreiging, ontruiming, verdachte post#

Staat in het calamiteitenplan en het BHV-plan van het gebouw: [verwijzing]. Dit BCP regelt alleen wat daarna nodig is om de dienst door te laten lopen.

6. Noodcommunicatie en meldingen#

6.1 Kanalen#

Doel Kanaal Werkt zonder de eigen ICT? Beheerder
Alarmeren crisisteam
Berichten aan alle medewerkers
Contact met de crisisorganisatie
Contact met ketenpartners en leveranciers
Contact met het CSIRT en de bevoegde autoriteit
Publiek en media Woordvoering

Minstens een kanaal moet werken als de eigen mail, telefonie en het netwerk uitvallen. Test dat kanaal bij elke oefening.

6.2 Meldingen die de wet voorschrijft#

Melding Termijn Aan wie Wie doet het
Vroegtijdige waarschuwing significant incident (Cbw) 24 uur na kennisname CSIRT en de bevoegde autoriteit van de sector [invullen]
Incidentmelding (Cbw) 72 uur na kennisname CSIRT en bevoegde autoriteit
Eindverslag (Cbw) Een maand na de incidentmelding CSIRT en bevoegde autoriteit
Melding verstoring (Wwke, alleen na aanwijzing als kritieke entiteit) [termijn uit de aanwijzing] [bevoegde autoriteit]
Datalek (AVG) 72 uur Autoriteit Persoonsgegevens, via de FG
Interne lijn Direct Ambtelijk eindverantwoordelijke, bestuur, crisisorganisatie

Welke organisaties onder de Cbw vallen en wie hun bevoegde autoriteit is, staat in val ik onder de Cbw.

6.3 Kernboodschappen#

Zet hier drie standaardberichten klaar die alleen nog ingevuld hoeven te worden: aan medewerkers, aan ketenpartners en aan het publiek. Wat is er aan de hand, wat doen we, wat vragen we van u, wanneer volgt het volgende bericht.

7. Opleiden, trainen en oefenen (OTO) en beheer#

Activiteit Frequentie Verantwoordelijk Laatst gedaan
Briefing nieuwe leden crisisteam Bij aantreden Plan-eigenaar
Tafeloefening crisisteam op een scenario uit hoofdstuk 5 Jaarlijks Plan-eigenaar
Hersteltest ICT tegen RTO en RPO Jaarlijks, per kritiek systeem ICT
Test van het noodcommunicatiekanaal Halfjaarlijks Beheerder kanaal
Ketenoefening met een of meer ketenpartners Tweejaarlijks Eigenaar dienst
Toets van dit plan en de bijlagen Jaarlijks en na elke activering Plan-eigenaar
Training van het bestuur (Cbw) [volgens de regels die daarvoor gelden] [CISO of bestuursondersteuning]

De plan-eigenaar houdt het plan actueel en legt elke wijziging vast in de versietabel voorin. De bereikbaarheidslijst (bijlage 1) wordt elk kwartaal gecontroleerd.

8. Waar dit plan aan voldoet#

Verplichting Bron Waar in dit plan
Zorgplicht met passende maatregelen, inclusief de keten Cbw artikel 21; BIO2 5.19 tot en met 5.23 Hoofdstuk 2 en 5.5
Goedkeuring van de maatregelen en training door het bestuur Cbw artikel 24 Voorblad en hoofdstuk 7
Melding van significante incidenten Cbw Hoofdstuk 6.2
Crisismanagementplan en bedrijfscontinuïteitsplan, inclusief oefenen Wwke en het besluit daaronder (na aanwijzing) Dit plan en hoofdstuk 7
Informatiebeveiliging tijdens een verstoring BIO2 5.29 Fase 1, actie 9
ICT-gereedheid voor bedrijfscontinuïteit BIO2 5.30 Hoofdstuk 5.4 en 7
Back-up BIO2 8.13 Tabel 1 (RPO) en 5.4
Redundantie van ICT-voorzieningen BIO2 8.14 Hoofdstuk 5.3 en 5.4

Bijlage 1: Bereikbaarheidslijst#

Alleen op papier in de crisiskoffer en bij de leden van het crisisteam. Privénummers alleen met toestemming.

Naam Rol Mobiel (werk) Mobiel (privé, met toestemming) Ander kanaal buiten de eigen ICT
Externe partij Contactpersoon Nummer Escalatie Contract of afspraak
Crisisorganisatie
CSIRT
Bevoegde autoriteit en toezichthouder
ICT-dienstverlener
Gebouwbeheer en beveiliging
[leverancier 1]
[ketenpartner 1]

Bijlage 2: Logboek crisisteam#

Begin bij het eerste telefoontje, een regel per gebeurtenis. Dit logboek is ook het bewijs voor de verantwoording achteraf. Een uitgebreider logboekformat staat bij een digitaal calamiteitenteam opzetten.

Datum en tijd Gebeurtenis, besluit of actie Wie Vervolg of afgerond

Bijlage 3: Crisiskoffer#

Een fysiek exemplaar buiten het gebouw en een digitaal exemplaar buiten de eigen ICT. Controle elk kwartaal, verantwoordelijk: [functie].

Inhoud Aanwezig Laatst gecontroleerd
Dit plan, uitgeprint, met bijlagen
Bereikbaarheidslijst (bijlage 1)
Calamiteitenplan en plattegronden van het gebouw
Contracten en escalatiecontacten van kritieke leveranciers
Werkinstructies op papier voor de kritieke diensten
Logboekformulieren, pennen, hesjes voor het crisisteam
Toegangspassen en sleutels van de uitwijklocatie
Noodcommunicatiemiddelen (opgeladen, getest)
Laptop met offline toegang tot de terugvalprocedures
Betaalmiddel voor noodaankopen

Bijlage 4: Actiekaarten#

Een kaart per rol in het crisisteam, een A4, bij de rol zelf en in de koffer. Uitgewerkte kaarten per rol staan bij een digitaal calamiteitenteam opzetten.

Actiekaart: [rol]
Eerste uur 1. [ ] 2. [ ] 3. [ ]
Eerste dag 1. [ ] 2. [ ] 3. [ ]
Dagelijks tijdens het noodbedrijf 1. [ ] 2. [ ]
Bij afschaling 1. [ ] 2. [ ]
Wie ik bel [namen uit bijlage 1]
Wat ik niet zelf besluit [wat bij de voorzitter of de ambtelijk eindverantwoordelijke ligt]