Voorbeeldcasus (verzonnen)

Onderdeel van Een blue team opzetten · Markdown-bron

Bijlage bij Een blue team opzetten. Alle cijfers zijn verzonnen; ze zijn gekozen omdat ze herkenbaar zijn, niet omdat ze van een bestaande organisatie komen. Gebruik dit om te zien hoe hard een nulmeting binnenkomt en hoe een heatmap de aandacht stuurt.

De trigger#

Meerdere autoriteiten waarschuwen onafhankelijk voor AI-gedreven aanvalscapaciteit: modellen die zelfstandig kwetsbaarheden vinden en tot werkende aanvalsketens koppelen, brengen de tijd van "kwetsbaarheid bekend" naar "actief misbruikt" terug van dagen naar uren. Zodra die capaciteit breed beschikbaar is, kan in feite iedereen een aanvaller worden. De casus rekent met een handelingsvenster tot [einddatum venster].

De nulmeting (stap 1)#

Bevinding Stand
Accounts zonder MFA ± 640, waarvan 61 beheerdersaccounts
Direct exploiteerbare kwetsbaarheden 152; daarnaast 2.180 HIGH en 34 CRITICAL met een patch ouder dan 60 dagen
Identity Secure Score / Zero Trust / ransomware-bescherming 29% / 41% / 52%
Netwerk geen DNS-filtering; beheerpaden bereikbaar vanuit het werkplek-VLAN; end-of-life-component in de keten
Pentest (zonder AI) Domain Admin in één dag; 47% van de wachtwoordhashes gekraakt

Stuk voor stuk bekende, dichtbare gaten. Te veel om in de reguliere cyclus op tijd weg te werken; dat is het argument voor het venster.

De coverage-heatmap (stap 6)#

Uitkomst van de eerste run: per zone de dekking op Detect, Respond en Prevent.

Zone Detect Respond Prevent
Eindgebruiker / werkplek 60% 55% 75%
Identiteit (AD, Entra) 50% 35% 55%
Datacenter / servers 45% 50% 70%
Cloud (IaaS, PaaS, SaaS) 25% 20% 45%
OT / openbaar 50% 45% 55%
Leveranciers / keten 10% 5% 15%

Lezen: groen is grotendeels gedekt, geel deels, rood nauwelijks. In dit beeld is de zone leveranciers en keten de schreeuwer, precies waar veel organisaties blind zijn. De eerste Rood-kaarten komen daar vandaan.

De governance in deze casus#

Regionale samenwerking van vier gemeenten met één gedeelde digitale infrastructuur. Opdrachtgever: de directeur Bedrijfsvoering. Beslisser en budgethouder: de CIO. Groen licht: de gemeentesecretaris, mede namens de regiogemeenten. Kernteam van zes, schil van vier. Einddatum en afbouwbesluit vooraf vastgelegd.

Wat een ingreep hier kon betekenen, in de woorden van de memo aan het college: (A) 's avonds een spoedpatch op een internetgerichte dienst, inwoners merken hooguit enkele minuten onderbreking; (B) bij verdenking van accountmisbruik een dienst een dag stil voor onderzoek, met balie en telefoon als terugval; (C) bij een bevestigd incident een gespecialiseerde partij inschakelen, mogelijk fysiek op locatie. In alle gevallen hoort het bestuur het op het moment zelf, niet achteraf.